Haydn Symfonie nr. 39 in g - Antwerp Symphony

Franz Joseph Haydn (1732-1809), vaak Joseph Haydn genoemd, was een Oostenrijkse componist en een van de centrale figuren van de klassieke muziekperiode. Hij wordt beschouwd als de "vader van de symfonie" en het strijkkwartet, en legde de basis voor de vorm waarin deze genres later zouden excelleren, met zijn innovatieve structuren en humoristische touches. In 1761 trad Haydn in dienst van de machtige Esterházy-familie als vice-kapelmeester, later kapelmeester, onder prins Nicolaus Esterházy. Hij verbleef grotendeels geïsoleerd op hun paleis Esterháza, waar hij een uitgebreid oeuvre componeerde: 106 symfonieën (inclusief de "Parijs" en "Londen"-reeksen), 68 strijkkwartetten, 62 pianosonates, opera's, missen en instrumentale werken. Deze periode vormde zijn stijl, met experimenten in vorm en expressie.

Na de dood van prins Nicolaus in 1790 kreeg Haydn meer vrijheid. Uitgenodigd door impresario Johann Peter Salomon reisde hij twee keer naar Londen waar hij de populaire "Londen-symfonieën" schreef, zoals nr. 94 "Verrassing", nr. 100 "Militaire" en nr. 104. Deze tournees maakten hem financieel onafhankelijk en vestigden zijn roem in heel Europa. Hij bewonderde Mozart, die hem zijn "oudste, liefste vriend" noemde, en beïnvloedde Beethoven. Terug in Wenen vanaf 1795 componeerde Haydn zijn meesterwerken in religieuze muziek, waaronder de oratoria Die Schöpfung (1798, gebaseerd op Haydns eigen libretto van Milton) en Die Jahreszeiten (1801), plus late missen zoals de "Harmoniemesse".

Symfonie nr. 39 in g mineur (Hob. I:39) is een vroeg werk uit zijn Sturm und Drang-periode, gecomponeerd rond 1765-1768 tijdens zijn dienst bij prins Nikolaus Esterházy. Het is Haydns vroegste symfonie in mineurtoonsoort met dramatische spanning, onverwachte stiltes en intense dynamiek.

• Het openingsdeel (Allegro assai in g mineur) begint met een fluisterend, nerveus thema in g mineur, onderbroken door abrupte stiltes die spanning opbouwen, gevolgd door een explosieve forte-uitbarsting – kenmerkend voor Sturm und Drang met emotionele turbulentie. Het ontwikkelingsdeel bevat contrapuntische imitaties en modulaties, culminerend in een hypnotisch, onrustig geheel.

• Het Andante (Es majeur) voor strijkers alleen biedt galante elegantie met triolen en echo's in Es majeur, als contrast met de stormachtige buitenkanten.

• Het Menuet & Trio (g mineur) is melancholisch en chromatiek, met een helder trio voor hoorns in Bes majeur.

• Het slotdeel, Allegro di molto (g mineur) herneemt de koortsachtige energie met tremolo's, cascades en sprongen, eindigend in een ademloze, dramatische conclusie die de symfonie coherent houdt in mineurstemming.

De onverwachte stiltes en sterke dynamiek in dit stuk maken het boeiend.

In de Koningin Elizabeth zaal gebracht door het Antwerp Symphonie onder leiding van Jonathan Bloxham.

Je kan hier luisteren naar een versie van het orkest Tapiola Sinfonietta onder leiding van Nicolas Altstaedt met een clavecimbel voor harmonische ondersteuning zoals gebruikelijk voor de tijd waarin het werk geschreven werd.